Damian Tomanek

adwokat

Jestem absolwentem Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 1999r. prowadzę wraz z żoną praktykę adwokacką. Od 2006r., tj. od czasu kiedy przepisy w tym zakresie zaczęły obowiązywać w Polsce, zajmuję się w praktyce Europejskim Nakazem Aresztowania. W tym czasie przebrnąłem przez góry ludzkich problemów i przyprowadziłem do spokojnej przystani dziesiątki osób które porwał sztorm polskiego wymiaru sprawiedliwości...
[Więcej >>>]

Skontaktuj się

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie ENA

Damian Tomanek        20 grudnia 2020        Komentarze (0)

Test Celmera

W 2018r Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie dotyczącej polskiego obywatela poszukiwanego europejskim nakazem aresztowania, na pytanie irlandzkiego sądu, wydał wyrok w którym stwierdził, że przed podjęciem decyzji o wysłaniu do Polski osoby poszukiwanej ENA należy stosować tzw. test Celmera.

Test ten polega na tym, że po pierwsze, należy sprawdzić, czy w Polsce jest ogólnie zagrożona niezależność sądownictwa.

A po drugie, trzeba sprawdzić, czy taka sytuacja rodzi ryzyko braku rzetelnego procesu w przypadku konkretnej osoby objętej poszukiwaniem na podstawie  ENA.

Dopiero pozytywna odpowiedź na oba pytania daje podstawę do odmowy wydania osoby poszukiwanej ENA.

Reforma wymiaru sprawiedliwości
w Polsce

Po 2018r. PiS dalej „majstrował” przy wymiarze sprawiedliwości i odnosił kolejne sukcesy.

Osiągnięciem na skalę europejską jest to, że przeciwko Polsce toczy się obecnie, przed Trybunałem Sprawiedliwości około 20 postępowań zainicjowanych pytaniami prejudycjalnymi.

Postępowania te mają związek dalszy lub bliższy z naruszeniem zasad praworządności. Polska jest niekwestionowanym championem, jeżeli chodzi o ilość tego rodzaju spraw przed TSUE.

W związku z takimi sukcesami reform polskiego wymiaru sprawiedliwości, Sąd w Amsterdamie doszedł do wniosku, że skoro od czasu wydania wyroku w 2018r. sytuacja zmieniła się na gorszą, to należy ponownie zastanowić się nad tym, czy realizować ENA wydane przez polskie sądy.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości
Unii Europejskiej

W dniu 17.12.2020r. Wielka Izba Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w składzie 15 sędziów, podtrzymała jednak swoje stanowisko z 2018r. W wyroku stwierdzono, że:

„Samo istnienie informacji świadczących o systemowych lub ogólnych nieprawidłowościach w zakresie niezawisłości władzy sądowniczej w Polsce lub o pogłębieniu się tych nieprawidłowości nie stanowi podstawy odmowy wykonania przez organy sądowe innych państw członkowskich każdego europejskiego nakazu aresztowania wydanego przez polski organ sądowy.

Jednakże należy odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego przez polski organ sądowy, jeżeli w świetle osobistej sytuacji zainteresowanej osoby, charakteru przestępstw, których dotyczy nakaz, oraz kontekstu faktycznego, w którym został on wydany, istnieją poważne i sprawdzone podstawy, aby uznać, że w wypadku przekazania tym organom osoba ta będzie ze względu na te nieprawidłowości narażona na rzeczywiste ryzyko naruszenia prawa do rzetelnego procesu sądowego.”

Stanowisko Rzecznika Generalnego
Unii Europejskiej

Prawdziwym prorokiem, co do treści rozstrzygnięcia okazał się Rzecznik Generalny TSUE.

Już 12.11.2020r. w swojej opinii przewidział, że generalne zablokowanie wszystkich europejskich nakazów aresztowania wydanych przez sądy w Polsce nie jest możliwe.

Więcej możesz przeczytać o tym tutaj.

ENA wydane przez polskie sądy
będą realizowane w Europie

Co z tego wszystkiego wynika?

Po pierwsze wynika to, że nic się nie zmienia.

Po drugie wynika, że ENA wydawane przez polskie sądy będą realizowane przez pozostałe państwa Unii Europejskiej.

Po trzecie, w dalszym ciągu będzie trudno udowodnić, że w indywidualnym przypadku, w stosunku do konkretnej osoby poszukiwanej ENA, istnieje ryzyko naruszenia prawa do rzetelnego procesu sądowego w Polsce.

Stanowisko przedstawicieli
Ministerstwa Sprawiedliwości

Warte podkreślenia jest natomiast świetne samopoczucie przedstawicieli polskiego Ministerstwa Sprawiedliwości, którzy uważają wyrok za swój sukces.

W wyroku wprost mowa jest o tym, że istnieją informacje świadczące o systemowych i ogólnych nieprawidłowościach w zakresie niezawisłości władzy sądowniczej w Polsce.

Świat zatem dostrzegł ich starania, więc mają się z czego cieszyć.

***

Wpisy które mogą Cię zainteresować:

Przekazanie do Polski poszukiwanej europejskim nakazem aresztowania Magdaleny K.

Damian Tomanek        25 listopada 2020        Komentarze (0)

O tym że piękne kobiety są również poszukiwane europejskim nakazem aresztowania już kiedyś pisałem.

Dzisiaj dowiadujemy się, że poszukiwania te okazały się skuteczne.

Magdalena K. została zatrzymana na terenie Słowacji, a następnie przekazana polskiej policji.

Nie pomogły wnioski polskich obrońców o list żelazny jak i nie pomogły wnioski zagranicznych adwokatów o udzielenie azylu.

Powoływanie się na naruszenie zasad praworządności przez Polskę okazało się bezskuteczne.

Więcej na ten temat możesz przeczyta tutaj.

Mogą zainteresować Cię również poniższe artykuły:

Czy europejskie nakazy aresztowania wydane w Polsce zostaną zablokowane

Damian Tomanek        15 listopada 2020        Komentarze (0)

Czy ENA wydana w Polsce będzie
realizowana przez sąd w innym kraju

Tematem który często pojawia się w mediach jak i w moich rozmowach z klientami jest to, czy europejskie nakazy aresztowania wydawane  w Polsce będą realizowane przez inne kraje  europejskie.

Z różnych krajów mamy różne informacje. Wiadomości na ten temat dochodzą do mnie również od adwokatów zagranicznych z którymi współpracuję.

Jak wpływa naruszenie zasad praworządności
na realizację ENA

Przeciwko Polsce prowadzone jest przed organami europejskimi postępowanie o naruszenie zasad praworządności, ze względu na zmiany ustawowe dotyczące sądownictwa. Zmiany te spowodowały, iż niezawisłość sędziów została ograniczona.

Sytuacja taka powoduje, że sądy zagraniczne mają wątpliwości, co do tego czy osoba przekazana Polsce  na podstawie ENA będzie miała zapewniony rzetelny proces przeprowadzony przez niezawisłego sędziego.

Problem ten był po raz pierwszy przedmiotem oceny przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości w 2018r. Spraw dotyczyła Polaka którego na podstawie europejskiego nakazu aresztowania miała wydać Irlandia.

Więcej na ten temat możesz przeczytać tutaj. Obecnie z podobnym zagadnieniem wystąpił do Trybunału Sąd w Amsterdamie.

Rzecznik Generalny TSUE o ENA

Każde orzeczenie TSUE  poprzedzone jest opinią Rzecznika Generalnego TSUE. W opinii z 12.11.2020r. Rzecznik wyraził pogląd, że systemowe lub ogólne nieprawidłowości, jakie można było stwierdzić w odniesieniu do niezależności polskich sądów, nie pozbawiają ich charakteru organów sądowych.

W jego ocenie nie można zawieszać, z góry i automatycznie, wszystkich wydawanych europejskich nakazów aresztowania.

Rzecznik generalny zwrócił uwagę na to, że współpraca sądowa w sprawach karnych opiera się na zasadach wzajemnego uznawania i wzajemnego zaufania między państwami członkowskimi i że odmowa wykonania ENA jest wyjątkową reakcją, która powinna odpowiadać wyjątkowym okolicznościom.

Prawo do rzetelnego procesu

To, że Polska stała się czarną owcą europejskiego systemu wymiaru sprawiedliwości jest niewątpliwym sukcesem PiS i wprowadzanych od 2015r. reform wymiaru sprawiedliwości. Jednakże nadzieja, że w związku z tym realizacja europejskich nakazów aresztowania wydawanych w Polsce zostanie całkowicie zablokowana jest przedwczesna i całkowicie nieuzasadniona.

W wyroku z 2018r TSUE wskazał że sąd powinien ustalić w pierwszej kolejności czy istnieje rzeczywiste ryzyko naruszenia prawa do rzetelnego procesu ze względu na nieprawidłowości dotyczące niezawisłości organów sądowych państwa wydającego nakaz.

W drugim etapie sąd powinien zweryfikować w konkretny sposób, czy istnieją poważne i uzasadnione podstawy, aby sądzić, że w przypadku przekazania osoby, której dotyczy wniosek, może zostać naruszone prawo do rzetelnego procesu.

Ponieważ zdanie Generalnego Rzecznika TSUE jest najczęściej podzielane w wyroku który wydaje następnie Trybunał, należy się spodziewać podobnego rozstrzygnięcia jak to z 2018r. W tym miejscu mógłbym ten wpis zakończyć.

Jak wykazać brak niezawisłości sądu w Polsce

Myślę jednak że osoby poszukiwane ENA są ciekawe w jaki sposób można wykazać, że w konkretnej sprawie może być naruszone prawo do rzetelnego procesu. Tego rodzaju argumenty muszą podnosić adwokaci zagraniczni przed zagranicznym sądem.

Z moich doświadczeń wynika jednak, że w znacznej większości argumenty przez nich przedstawiane mają charakter ogólnodostępnych doniesień prasowych zaczerpniętych z mediów. Inaczej mówiąc jest to za mało aby sąd zagraniczny odmówił realizacji ENA.

Zgodnie bowiem z wyrokim TSUE informacje  zaczerpnięte z mediów nie wystarczą by zostały spełnione kryteria o których mowa w wyroku z 2018r.

Aby jednak te ogólniki przenieść na płaszczyznę konkretnej sprawy przydatny jest adwokat w Polsce. Może on na przykład sprawdzić czy sędzia prowadzący konkretną sprawę nie objął swojego stanowiska z 'namaszczenia’ Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ustalonym po 2015r., a której legalność jest powszechnie kwestionowana.

Wychwycenie tej kwestii mogłoby posłużyć przed sądem zagranicznym jako dowód  na brak zapewnienia konkretnej osobie prawa do rzetelnego procesu prowadzonego przez niezawisłego sędziego. Sądowi zagranicznemu należy oczywiście również wytłumaczyć z jakich powodów kwestionowana jest legalność Krajowej Rady Sądownictwa –  ale to już jest robota dla adwokata.

Ograniczenie zasady specjalności

Damian Tomanek        01 listopada 2020        Komentarze (0)

Zasada specjalności ma swoje pierwotne umocowanie w  art. 27 ust. 2 decyzji ramowej.

Istota tej instytucji polega  na tym, że jeżeli Cię zatrzymano na podstawie europejskiego nakazu aresztowania, to nie możesz być ścigany, skazany lub pozbawiony wolności za przestępstwo popełnione przed  przekazaniem, inne niż to, w związku z którym nastąpiło przekazanie.

Ograniczenie zasady specjalnosci - w UE

O zasadzie specjalności więcej możesz przeczytać tutaj.

Ochrona wynikająca z zasady specjalności może być jednak uchylona bądź ograniczona w wypadku, gdy wyrazi na to zgodę sąd państwa przekazującego.

Sprawa zaczyna się komplikować gdy wobec kogoś zostaje wydany więcej niż jeden europejski nakaz aresztowania, a na dodatek na przestrzeni paru lat osoba ta jest zatrzymywana i wydawana przez różne kraje.

Niejasność w tym zakresie była na tyle istotna, że sprawą musiał się zająć Trybunał Sprawiedliwości.

Z orzeczenia Trybunału wynika, że jeżeli ktoś został zatrzymany w jednym państwie i przekazany do państwa wystawiającego ENA, a następnie po odbyciu kary opuści ten kraj, to w wypadku wydania kolejnego ENA i zatrzymania w jeszcze innym kraju,  nie może powoływać się na zasadę specjalności, która miałaby zastosowanie przy pierwszym ENA.

Jeżeli chcesz poznać szczegóły w/w orzeczenia to możesz znaleźć je w artykule Ewy Skibińskiej znajdującym  się tutaj.

***

Tematy które mogą Cię zainteresować:

Przekazanie wykonania polskiego wyroku za granicę

Lista poszukiwanych europejskim nakazem aresztowania

Photo by Guillaume Périgois on Unsplash

Kto ściga poszukiwanych europejskim nakazem aresztowania

Damian Tomanek        11 października 2020        Komentarze (0)

Okazuje się, że Polacy mieszkający na emigracji imają się różnych zajęć. Przekrój zawodów które są wykonywane przez moich klientów jest duży i zaczyna się od pracowników fizycznych poprzez właścicieli firm, urzędników, a na menagerach i lekarzach skończywszy. Problemy z prawem mają też różne, od alimentów, oszustw przez narkotyki, aż po zabójstwa.

Nieczęsto jednak się słyszy o tym, że polski emigrant jest funkcjonariuszem zagranicznej policji.

Kto ściga poszukiwanych europejskim nakazem aresztowaniaZ artykułu który pojawił się na stronie Policja.pl pod tytułem „Opolscy policjanci namierzyli poszukiwanego ENA na Wyspach Brytyjskich” wynika, że są Polacy pracujący  w brytyjskiej policji.

Z zamieszczonego postu można się dowiedzieć, że jeden z nich zaangażowany jest w tropienie na terenie UK rodaków poszukiwanych europejskim nakazem aresztowania.