Ostatni nieco zaniedbałem bloga. Było to spowodowane koniecznością przygotowania się do zakończenia procesu tzw. mafii węglowej. Proces wielowątkowy, poważny, z dużą ilością materiału dowodowego zarówno jawnego jak i tajnego. To w tej sprawie, na etapie postępowania przygotowawczego, miało miejsce zdarzenie na skutek którego śmierć poniosła Barbara Blida.
W dniu wczorajszym proces przed sądem dobiegł końca.
Moje przemówienie odbiło się echem w prasie.
Zapraszam do lektury >>
Dzisiejszy wpis jest dla tych którzy są już po prawomocnym wyroku, a polski wymiar sprawiedliwości poszukuje ich europejskim nakazem aresztowania.
Jednym ze sposobów zneutralizowania europejskiego nakazu aresztowania jest doprowadzenie do wydania przez sąd w Polsce postanowienia o odroczeniu wykonania kary pozbawienia wolności.
W tym miejscu najczęściej pada pytanie: Ale jak to zrobić ?
Najpierw trzeba sobie uświadomić, że są dwa przepisy które pozwalają na odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności.
W pierwszym przypadku należy wykazać sądowi, że stan zdrowia skazanego jest tak zły, iż nie pozwala mu na odbycie kary pozbawienia wolności. Musi on cierpieć na chorobę psychiczną lub inną ciężką chorobę uniemożliwiającą wykonanie kary. Ta inna ciężka choroba to taki stan zdrowia który powoduje, że umieszczenie w zakładzie karnym będzie skutkowało zagrożeniem życia lub poważnym niebezpieczeństwem dla zdrowia.
Nie ma tu żadnego katalogu chorób które są brane pod uwagę bądź też które są odrzucane. Może to dotyczyć każdej choroby, byleby z dokumentacji medycznej wynikało, że osadzenie w zakładzie karnym spowoduje poważne pogorszenie zdrowia osadzonego. Inaczej mówiąc, katar odpada ale jakaś poważna operacja niecierpiąca zwłoki jak najbardziej nadaje się do odroczenia wykonania kary.
Na tej podstawie sąd musi odroczyć wykonanie kary aż do czasu gdy skazany na tyle wyzdrowieje, że będzie się nadawał do odsiadki. Nie ma tu w zasadzie terminu końcowego. Odroczenie wykonania kary na tej podstawie może być wielokrotne.
Inaczej ma się sprawa z przepisem następnym, który pozwala na odroczenie wykonania kary w sytuacji gdy natychmiastowe osadzenie w zakładzie karnym wywoła zbyt ciężkie skutki dla skazanego lub jego rodziny. Każde osadzenie w zakładzie karnym powoduje negatywne skutki.
Z orzeczeń sądowych wynika jednak, że podstawą odroczenia wykonania kary może być tylko taka sytuacja która powoduje negatywne skutki cięższe niż przeciętne. Tutaj znowu nie ma żadnego ustalonego katalogu sytuacji które powodują uwzględnienie bądź odrzucenie wniosku. Oznacza to, że można we wniosku opisać każdą sytuację życiową byleby doprowadziła sąd do przekonania, że zamknięcie skazanego spowoduje dla jego rodziny takie skutki które nie mieszczą się w pojęciu normalnych uciążliwości.
Brak jakiegoś ścisłego katalogu daje sądowi margines swobody w ocenie przedstawionych sytuacji. Mamy sądy bardziej liberalne oraz takie w których uzyskanie odroczenia wykonania kary jest wyjątkowo trudne i wymaga przysłowiowego „przyniesienia głowy pod pachą”.
Zdarzyło mi się w mojej praktyce, że występowałem do dwóch różnych sądów z wnioskiem o odroczenie wykonania dla tego samego klienta który miał dwa wyroki. Wnioski były identyczne i różniły się jedynie adresem sądu sygn. akt i danymi dotyczącymi wyroku. Uzasadnienie wniosku było w obu przypadkach takie samo. Jeden z sądów wniosek bez problemu uwzględnił, a drugi uznał, że nie ma podstaw do odroczenia wykonania kary.
Wracając jednak do tematu głównego, to należy zwrócić uwagę na fakt, że odroczenie wykonania kary na podstawie zbyt ciężkich skutków dla skazanego lub jego rodziny może nastąpić jedynie na okres który nie przekroczy łącznie jednego roku. Odroczenie wykonania kary na okres ponad roku może nastąpić tylko na ciężką chorobę skazanego bądź na jego chorobę psychiczną.
A teraz załóżmy, że Twój adwokat odniósł sukces, przebrnąłeś szczęśliwie przez procedurę sądową i wydano postanowienie o odroczeniu wykonania kary na okres 6 miesięcy. Z chwilą jego uprawomocnienia sąd musi odwołać poszukiwania celem osadzenia w zakładzie karnym jak i musi wystąpić do sądu okręgowego o uchylenie postanowienia o europejskim nakazie aresztowania. Takie uchylenie powoduje, że wcześniej wydana ENA traci ważność, a sąd zagraniczny umarza postępowanie. Oznacza to również, że w miejscu zatrzymania sąd zwalnia z dozoru elektronicznego, aresztu, zwraca kaucję itd., generalnie przestaje się Tobą interesować.
Większość osób, które ze mną się kontaktują, to osoby które są poszukiwane Europejskim Nakazem Aresztowania ze względu na orzeczoną karę pozbawienia wolności. O odsiadywaniu polskiego wyroku za granicą pisałem tutaj.
Część z tych osób mogłaby uniknąć więzienia gdyby zadbała o swoje sprawy wcześniej. Dotyczy to osób które w wyroku zostały obciążone dodatkowymi obowiązkami bądź zostały oddane pod dozór kuratora. Kodeks postępowania karnego zawiera rozdział 66h, w którym znajdują się przepisy pozwalające na przekazanie do wykonania za granicę również wyroków w których orzeczono:
Przekazać któryś z w/w wyroków do wykonania za granicę można wówczas gdy dodano do niego co najmniej jeden z poniższych obowiązków:
1) zakaz zmiany bez zgody sądu miejsca stałego pobytu, obowiązek wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne i obowiązek udzielania wyjaśnień dotyczących przebiegu odbywania kary – obowiązki te odnoszą się wyłącznie do kary ograniczenia wolności i ciążą na skazanym z mocy tego przepisu,
2) zakaz zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej,
3) zakaz prowadzenia działalności związanej z wychowaniem, leczeniem, edukacją małoletnich lub z opieką nad nimi,
4) obowiązek powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, zakaz kontaktowania się z określonymi osobami, zakaz zbliżania się do określonych osób lub zakaz opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu,
5) zakaz wstępu na imprezę masową,
6) zakaz wstępu do ośrodków gier i uczestnictwa w grach hazardowych,
7) obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę,
8) nawiązkę orzekaną na rzecz pokrzywdzonego w miejsce obowiązku naprawienia szkody na podstawie art. 46 § 1 k.k
9) obowiązek informowania sądu lub kuratora o przebiegu okresu próby (art. 72 § 1 pkt 1 k.k.) – może być on orzeczony zarówno w razie warunkowego zawieszenia wykonania kary, jak i warunkowego umorzenia postępowania (zob. art. 67 § 3 k.k.) oraz skazania na karę ograniczenia wolności (art. 36 § 2 k.k.),
10) obowiązek wykonywania ciążącego na skazanym obowiązku łożenia na utrzymanie innej osoby,
11) obowiązek wykonywania pracy zarobkowej, do nauki lub przygotowania się do zawodu,
12) obowiązek powstrzymania się od nadużywania alkoholu lub używania innych środków odurzających,
13) obowiązek poddania się leczeniu, w szczególności odwykowemu lub rehabilitacyjnemu, albo oddziaływaniom terapeutycznym,
14) obowiązek uczestnictwa w oddziaływaniach korekcyjno-edukacyjnych,
15) obowiązek powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach,
16) obowiązek powstrzymania się od kontaktowania się z pokrzywdzonym lub innymi osobami w określony sposób lub zbliżania się do pokrzywdzonego lub innych osób,
17) obowiązek innego niż wskazane w art. 72 § 1 pkt 1-7b k.k. stosownego postępowania w okresie próby, jeżeli może to zapobiec popełnieniu ponownie przestępstwa,
18) obowiązek naprawienia szkody w całości lub w części
19) oddanie sprawcy pod dozór kuratora lub instytucji publicznej.
W tym miejscu powstaje zasadnicze pytanie: „Po co mam robić zamieszanie i przenosić wykonanie wyroku za granicę skoro dostałem karę w zawieszeniu ?”
Odpowiedź wynika z doświadczenia. Co najmniej 50% osób które są poszukiwane ENA nigdy by nie miało problemu gdyby ich wyrok wykonywany był przez sąd miejsca w którym przebywają. Najczęstszymi przyczynami zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności która pierwotnie była zawieszona są:
W powyższych przypadkach wszystko dzieje się za plecami skazanego i nawet nie wiesz, że kara została Ci odwieszona. Informacje o braku naprawienia szkody lub nie wpłaceniu nawiązki Sąd otrzymuje bezpośrednio od kuratora bądź pokrzywdzonego. Następnie wyznacza posiedzenie na które w Cię wzywa wysyłając zawiadomienie na Twój ostatni znany adres w Polsce. Problem polega jednak na tym, że Ty tam już od wielu lat nie mieszkasz. Przesyłka wraca jako nie podjęta w terminie, a Sąd – zgodnie z przepisami – uznaje ją za prawidłowo doręczoną. Wówczas na posiedzeniu zapada postanowienie o zarządzeniu wykonania kary, o którym nie masz pojęcia. Potem już prosta droga wiedzie poprzez list gończy do europejskiego nakazu aresztowania.
Może zatem warto się zastanowić czy nie lepiej przenieść wykonanie wyroku w zawieszeniu do sądu w miejscu w którym zamieszkuję aby spać spokojnie.
Kolejnym korzystnym rozwiązaniem dla sprawcy, wprowadzonym do kodeksu karnego po 1 lipca 2015 r. jest artykuł 59a. Dzięki temu przepisowi, przy stosunkowo niewielkich wymaganiach można doprowadzić do bezwzględnego i całkowitego umorzenia postępowania karnego.
Oznacza to, że przy tego rodzaju umorzeniu nie ma żadnych dodatkowych obostrzeń, tak jak to jest przy warunkowym umorzeniu postępowania, o którym mowa w art. 66 kk. Spełnienie wymagań z art. 59a kk powoduje, że postępowanie powinno być umorzone, czy się to komuś podoba czy też nie. Z tego powodu art. 59a kodeksu karnego jest mocno krytykowany jako furtka pozwalająca na uniknięcie wyroku mimo, że przestępstwo zostało popełnione.
Zacząć jednak należy od tego, że jest to przepis z którego mogą skorzystać wyłącznie osoby przed wydaniem wyroku.
Z zapisu wynika, że można go zastosować przed rozpoczęciem przewodu sądowego w pierwszej instancji. Uprawnieni do skorzystania z niego są więc Ci którzy mają sprawę na etapie postępowania przygotowawczego w prokuraturze bądź na etapie postępowania sądowego ale przed formalnym odczytaniem aktu oskarżenia. Z reguły osoby które są poszukiwane ENA, a toczyła się już wobec nich sprawa sądowa która została zawieszona, są w o tyle dobrej sytuacji, że długi odstęp czasu pomiędzy rozprawami zmusza sąd do prowadzenia całego przewodu sądowego od początku – oczywiście po sprowadzeniu osoby poszukiwanej ENA do Polski.
Kolejnym warunkiem jaki musi być spełniony aby sprawę umorzyć jest wcześniejsza niekaralność sprawcy za umyślne przestępstwo z użyciem przemocy. Oznacza to, że wcześniejsza karalność za oszustwo, podrobienie dokumentów, kradzież, handel narkotykami itp. nie stoi na przeszkodzie w umorzeniu postępowania na podstawie art. 59a kk.
Niezbędne do zastosowania tego przepisu jest pojednanie się z pokrzywdzonym i naprawienie szkody bądź zadośćuczynienie krzywdzie.
Popełnione przestępstwo nie może być zagrożone karą pozbawienia wolności przekraczającą 3 lata, a przy przestępstwach przeciwko mieniu 5 lat. W związku z tym zastosować można tą instytucję przy przestępstwie z art. 157 § 1 kk (pobicie powodujące naruszenie czynności narządów ciała powyżej 7 dni ale nie kwalifikujące się jako ciężkie naruszenie ciała), co jest wymienione wprost.
Zastosować umorzenie będzie można również między innymi w przypadku następujących przestępstw: 158 § 1 kk (udział w bójce lub pobiciu), 177 § 1 kk (wypadek drogowy), 178a § 1 kk (prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu), 190 kk (groźby karalne), 209 kk (uchlanie się od płacenia alimentów), 278 § 1 kk (kradzież) , 284 kk (przywłaszczenie), 286 § 3 kk (oszustwo mniejszej wagi), 288 kk (zniszczenie cudzej rzeczy) 291 kk i 292 kk ( paserka umyślna i nieumyślna) itp.
Niezbędnym warunkiem jest również wniosek pokrzywdzonego o umorzenie postępowania w trybie art. 59a kk.
Jak to wszystko się przekłada na osoby poszukiwane ENA ?
Po pierwsze jeżeli ktoś nie był karany za przestępstwo z użyciem przemocy, a w Polsce jest ścigany za jakieś „drobiazg” to art. 59a kk pozwala na uniknięcie wyroku i odwołanie wcześniejszych poszukiwań listem gończym i ENA. Wystarczy w takim wypadku, że adwokat dogada się z pokrzywdzonym odnośnie zadośćuczynienia bądź naprawienia szkody. Pokrzywdzonych, po wielu latach od przestępstwa, interesują zazwyczaj pieniądze. Negatywne emocje z czasem opadają, a doprowadzenie do zgody jest łatwiejsze. W istocie rzeczy wydając wyrok skazujący sąd i tak karze naprawić szkodę bądź zasądzi nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego. Zatem wcześniejsze dogadanie się z pokrzywdzonym w tym zakresie nie jest żadną łaską, a jest jedynie wyrazem rozsądku.
Oczywiście w drodze negocjacji pokrzywdzony może stawiać warunki finansowe wyższe aniżeli zrobił by to sąd. Jednak biorąc pod uwagę korzyści jakie płyną z całkowitego umorzenia sprawy i czystej karty karnej, to zapłata wyższej kwoty i tak opłaca. Zresztą ostateczna kwota ustalona z pokrzywdzonym zależy w pewnym stopniu od umiejętności Twojego adwokata.
Tylko na marginesie wspomnę, że po zmianach szanse na wyrok w zawieszeniu ma jedynie osoba wcześniej niekarana. Wobec tego kolejne skazanie, nawet za drobne przestępstwo, może być bardzo bolesne.
Jednak do końca tak sielankowo oczywiście nie jest, ponieważ art. 59a posiada § 3 z którego wynika, że: „Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli zachodzi szczególna okoliczność uzasadniająca, że umorzenie postępowania byłoby sprzeczne z potrzebą realizacji celów kary.”
Jest to pewna furtka za pomocą której sąd lub prokurator mogą zablokować umorzenie bezwarunkowe. Jednak biorąc pod uwagę cały przepis przyjąć należy, że zasadą jest umarzanie, a blokowanie jest wyjątkiem od zasady, który będzie miał zastosowanie tylko w nielicznych i szczególnych przypadkach.
Na koniec jeszcze jedno spostrzeżenie. Przepis ten jest mocno krytykowany przez niektórych przedstawicieli doktryny jak również przez niektórych praktyków. Jest jednym z tych zapisów które mogą się stać, w niedługiej przyszłości, ofiarą politycznej dyskusji w kampanii wyborczej. Chodzi o pochwalenie się przed społeczeństwem, tym kto skuteczniej walczy z przestępczością. Przepis ten w oczach polityków takiej walce nie służy ponieważ pozwala sprawcy na wykupienie się od kary( i wyroku) mimo, że przestępstwo zostało popełnione. W mojej ocenie osoby które mają szansę skorzystać z tego zapisu powinny to zrobić jak najszybciej, póki przepis ten jeszcze istnieje.
Dużą popularnością cieszy się temat przekazania wyroku wydanego przez polski sąd do wykonania za granicę. Była już mowa o tym tutaj i tutaj. Jedno z częściej zadawanych pytań jakie otrzymuje, to pytanie : „Czy każdy wyrok można odsiedzieć za granicą ?”
Otóż niestety nie każdy. Przepisy regulujące kwestie przekazania do wykonania wyroku wydanego przez polski sąd za granicę zawarte są w rozdziale 66f kodeksu postępowania karnego. Zostały one wprowadzone do tego kodeksu ustawą zmieniającą kodeks postępowania karnego z dnia 16.09.2011roku. Przepis przejściowy do tej ustawy to art. 4, w którym zostało napisane, że rozdziałów 66f i 66g kpk nie stosuje się do orzeczeń wydanych przed 5.12.2011r.
Dlaczego ustawodawca przyjął taką datę graniczną stosowania nowych przepisów trudno się domyślić. Faktem jest jednak to, że data 6.12.2011r. była datą ostateczną jaką przewidywały przepisy Unii Europejskiej na wdrożenie tych regulacji do polskiego systemu prawa. Podobnie trudno logicznie wytłumaczyć dlaczego osoba której wyrok uprawomocnił się 4.12.2011r. nie może odbywać kary w innym kraju, a osoba której wyrok uprawomocnił się dwa dni później już może.
Jednak jest, tak jak jest i tego nie zmienimy. Jak Twój wyrok uprawomocnił się przed 5.12.2011r. to zapomnij o odsiadce za granicą. Pomyśl natomiast np. o odroczeniu wykonania kary. To może być droga do jej zawieszenia.
PS.
Dla bardzo ciekawych podaję, że regulacje unijne to:
