Europejski nakaz aresztowania

Nawiązując do poprzedniego wpisu należy wskazać, że skoro już udało nam się „dogrzebać” do ustawy z dnia 20.02.2015r. o zmianie ustawy kodeks karny oraz zmianie niektórych innych ustaw, to możemy tam odszukać jeszcze coś interesującego dla osób poszukiwanych ENA.

Oczywiście nie dla wszystkich.

Jednym ze sposobów „sparaliżowania” europejskiego nakazu aresztowania jest wydanie wyroku łącznego obejmującego wyrok wpisany do ENA. Przed dniem 1.07.2015r. aby w dwóch przestępstwach osądzonych różnymi wyrokami orzec jedną karę należało wystąpić o wydanie wyroku łącznego.

Wydanie takiego wyroku było możliwe tylko wówczas gdy data popełnienia jednego przestępstwa nie było oddzielona wyrokiem od daty popełnienia drugiego przestępstwa. Inaczej mówiąc: Józek ukradł kurę 1 stycznia 2015r. i dostał za to wyrok 1 czerwca 2015r. Następnie ukradł koguta 30 czerwca 2015r., a wyrok dostał 1września 2015r. W tych sprawach wyroku łącznego nie dało się wydać ponieważ pomiędzy datą popełnienia pierwszego przestępstwa ( 1 stycznia 2015), a datą popełnienia drugiego (30 czerwiec 2015) zapadł prawomocny wyrok ( 1 czerwca 2015). W nowym stanie prawnym taki wyrok który zapadł pomiędzy datami popełnienia przestępstw nie jest przeszkodą do wydania wyroku łącznego.

Jakie znaczenie ma wydanie wyroku łącznego dla europejskiego nakazu aresztowania?

Wydanie wyroku łącznego powoduje, że przestają istnieć wyroki pojedynczo wydane wcześniej. W uproszczeniu,  do europejskiego nakazu aresztowania wpisany jest konkretny wyrok zawierający nazwę sądu, datę, sygnaturę i wymiar kary. Wydanie w późniejszym czasie wyroku łącznego powoduje nieważność takiego europejskiego nakazu aresztowania, bo zawiera on wyrok nie wywołujący skutków prawnych. Jest to jeden ze sposobów „paraliżujących” ENA, przynajmniej na jakiś czas. To czym dysponuje sąd zagraniczny nie może być podstawą przekazania do Polski.

Sąd może oczywiście wydać kolejny europejski nakaz aresztowania obejmujący wyrok łączny ale do tego potrzebne jest przeprowadzenie całej procedury od nowa.

Sprawa nie wygląda jednak tak dobrze jakby się na pierwszy rzut oka mogło wydawać.

W art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20.02.2015r. o zmianie ustawy kodeks karny oraz zmianie niektórych innych ustaw prawodawca powiedział, że nowe przepisy o wyroku łącznym nie są stosowane do wyroków, które zapadły przed dniem 1.07.2015r. chyba, że zachodzi potrzeba wydania wyroku łącznego w związku z prawomocnym skazaniem po tej dacie.

Z dużym zainteresowaniem spotkał się mój wpis dotyczący zamiany kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na karę ograniczenia wolności bądź też karę grzywny. Można o tym przeczytać tutaj.

Instytucja z art. 75a kodeksu karnego, o której tu mowa dotyczyła sytuacji kiedy sąd dopiero się zastanawia czy karę odwiesić czy też nie, ale nie zapadło w tej sprawie jeszcze żadne prawomocne rozstrzygnięcie.

Istnieje jeszcze inne, choć podobne do tego rozwiązanie. Dotyczy ono jednak sytuacji kiedy przed dniem 1.07.2015r. zapadło już prawomocne postanowienie o zarządzeniu wykonania kary, która pierwotnie była zawieszona.

Żeby było “łatwiej” to ustawodawca zamieścił tą instytucję prawną, nie w kodeksie karnym ale w ustawie, która wprowadziła zmiany do kodeksu karnego. Ponieważ od 1997r. kodeks karny był zmieniany ok 80 razy, to znalezienie tego przepisu przez normalnego zjadacza chleba musi być poprzedzone wizytą u wróżki.

Wracając jednak do tematu.

Z art. 17 ust. 1 ustawy o zmianie kodeksu karnego i niektórych innych ustawy z dnia 20.02.2015r. wynika że:

„W sprawach, w których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy sąd wydał na podstawie art. 75 § 2 ustawy, o której mowa w art. 1, prawomocne orzeczenie o zarządzeniu wykonania warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności w wymiarze nieprzekraczającym roku, sąd ten, na wniosek skazanego, jeżeli cele kary zostaną w ten sposób spełnione, mając na względzie wagę i rodzaj czynu zabronionego przypisanego skazanemu, może zamienić karę pozbawienia wolności na karę ograniczenia wolności w formie obowiązku wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne, przyjmując, że jeden dzień pozostałej do odbycia kary pozbawienia wolności równa się dwóm dniom kary ograniczenia wolności.”

Z powyższego wynika, że jeżeli masz karę odwieszoną, która nie przekracza jednego roku pozbawienia wolności, to sąd może ją zamienić na karę ograniczenia wolności polegającą na nieodpłatnej pracy na cele społeczne. Nieodpłatna praca na cele społeczne, dla większości, jest znacznie lepszą perspektywą niż pobyt za kratkami. Ustawa nie przewiduje jednak zamiany na grzywnę. Ten brak powoduje, że aby skorzystać z zamiany, to osoba zainteresowana, przez  okres w którym ma pracować, musi przebywać w Polsce.

Dla osoby mieszkającej za granicą, to może być duży problem. Jednak jeżeli jesteś poszukiwany ENA to zamiana kary pozbawienia wolności na ograniczenie skutkuje uchyleniem poszukiwań listem gończym i uchyleniem europejskiego nakazu aresztowania.

W tym miejscu zawsze pada pytanie: „A co będzie jak się nie zgłoszę do pracy wskazanej przez sąd.”

W takim wypadku sąd uchyla postanowienie o zamianie, a kara pozbawienia wolności podlega wykonaniu. Wymaga to jednak przeprowadzenia całej procedury od początku. Dla osób przebywających za granicą musi być wydany nowy europejski nakaz aresztowania.

Wraz z nastaniem nowej władzy mamy wysyp różnych pomysłów. Jednym z nich jest wydłużenie okresu przedawnienia ścigania  przestępstw.

Dopiero co – bo od 1 lipca 2015r. – mamy nowe prawo w tym zakresie, a już politycy postanowili przy nim pomajstrować. Co z tego wyniknie to trudno dzisiaj powiedzieć, ale na pewno nie będzie to nic dobrego. Jeżeli zatem od wyjazdu z kraju minęło już sporo czasu, to zainteresuj się czy Twoje sprawy nie nadają się do umorzenia. Postanowienie o umorzeniu może wydać sąd lub prokurator – w zależności od tego na jakim etapie jest sprawa. Większość spraw od lat zawieszonych leży gdzieś w zapomnieniu na dnie szafy.

Dobrze jest zatem – w wypadku przedawnienia – najpierw sprawdzić czy ono rzeczywiście nastąpiło, a potem przypomnieć o sobie stosownym wnioskiem sądowi lub prokuratorowi. Proponuję zachować właśnie taką kolejność, bo przypomnienie o sobie sądowi lub prokuratorowi w wypadku gdy przedawnienie jeszcze nie nastąpiło, może być jak strzał we własne kolano.

O tym jakie pomysły ma nowa władza możecie przeczytać tutaj >>

• Halo …, dzień dobry. Z tej strony Ryszard Nowak. Panie Mecenasie, mam taką sprawę. Wyjechałem z Polski w 2007r. Miałem wtedy wyrok 1 roku pozbawienia wolności w zawieszeniu na 2 lata za oszustwo. Myślałem, że jak przebywam za granicą i nie mam żadnych konfliktów z prawem, a w Polsce nie byłem przez 8 lat, to sprawa jest już dawno zakończona. A tu w zeszłym tygodniu zjawiła się u mnie policja, która przewiozła mnie do sądu w Amsterdamie. Okazało się, że Polska wysłała za mną europejski nakaz aresztowania. Chcą abym odsiedział karę która – jak wyjeżdżałem – była zawieszona. Założyli mi obrączkę, czyli zastosowali  taki areszt domowy i powiedzieli, że główna sprawa deportacyjna odbędzie się za miesiąc. Sprawdzałem czy jestem na liście poszukiwanych europejskim nakazem aresztowania. Nic nie znalazłem. W ogóle nie wiem o co chodzi i co mam teraz robić.
• Proszę Pana. Czy w wyroku orzekającym karę pozbawienia wolności w zawieszeniu Sąd nałożył na Pana jeszcze jakieś obowiązki ?
• Nie pamiętam.
• Wyrok ma Pan za oszustwo. Moim zdaniem, razem z karą pozbawienia wolności sąd musiał orzec obowiązek naprawienia szkody.
• A… rzeczywiście. Było coś takiego.
• I co ? Naprawił Pan tą szkodę ?
• Zupełnie o tym zapomniałem.
• No to teraz już Pan wie dlaczego sąd Panu odwiesił karę. Właśnie z powodu niewykonania obowiązku naprawienia szkody.
• Co teraz mogę zrobić ?
• Po pierwsze na załatwienie sprawy w Polsce potrzebny jest czas, więc dobrze by było aby sprawa przed sądem holenderskim nie zakończyła się za miesiąc. Po drugie jak najszybciej  należy naprawić szkodę. Po trzecie trzeba złożyć do sądu w Polsce odpowiedni wniosek, który pozwoli na naprawienie tego, co Pan zepsuł przez swoje zapominalstwo.
• O złożenie jakiego wniosku chodzi?
• Jest przepis który mówi o tym, że : „Jeżeli ujawnią się nowe lub poprzednio nieznane okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, sąd może w każdym czasie zmienić lub uchylić poprzednie postanowienie.” Nie można na tej podstawie zmienić wyroku. Chodzi o zmianę lub uchylenie postanowienia wydanego na etapie postępowania wykonawczego, czyli tego, które prowadzi sąd jak wyrok jest już prawomocny.  W Pana sprawie sąd wydał postanowienie o zarządzeniu wykonania kary –  mówiąc prościej o odwieszeniu kary – i dlatego dzisiaj jest Pan poszukiwany ENA. Jeżeli w dniu wydania tego postanowienia szkoda nie była naprawiona, a dzisiaj naprawiona już jest, to możemy wystąpić do sądu na podstawie w/w przepisu o uchylenie postanowienia o zarządzeniu wykonania kary pozbawienia wolności.
• A jak się nie uda ?
• Jak się nie uda to mam plan „B”.
• Czyli, co ?
• Wystąpimy o odroczenie wykonania kary. O tym jednak opowiem Panu innym razem.
• A czy mógłbym odsiedzieć wyrok w Holandii?
• Przepisy przewidują możliwość przekazania wyroku do wykonania za granicę, ale akurat w Pana przypadku jest to niemożliwe, ze względu na to, że w 2007r. tych przepisów jeszcze nie było.
• A gdyby się okazało, że mam jeszcze jakiś wyrok którego nie wpisano do europejskiego nakazu aresztowania, to czy też go będę musiał odsiedzieć w Polsce?
•  Obowiązuje zasada specjalności. Oznacza to, że co do zasady odsiaduje Pan tylko to co jest wpisane w ENA. Są od tego wyjątki: na przykład Pana zgoda. Zostawmy na razie ten temat  bo postaram się aby Pan do polskiego więzienia jednak nie trafił.
• To co teraz mam zrobić?
• Jeżeli jest Pan zdecydowany na moją pomoc, to proszę wejść na stronę www.adwokat-tomanek.pl. Następnie proszę wydrukować 3 pełnomocnictwa, czytelnie je podpisać i wysłać normalną pocztą na adres kancelarii, tj. ul. Św. Urbana 2/3, 41-800 Zabrze. Proszę również pocztą elektroniczną przysłać na adres sekretariat@adwokat-tomanek.pl opis Pana sprawy z podaniem sądu, sygn. akt, daty wyroku, adresu korespondencyjnego, numeru telefonu itd. Proszę mi również przesłać skanem kopie posiadanych, a istotnych w sprawie dokumentów. Zwłaszcza muszę mieć kopię ENA.
• Rozumiem. Jutro wszystko wysyłam.
• Jak dostanę dokumenty i się z nimi zapoznam, to się Panem skontaktuję i ustalimy dalsze szczegóły działania.
• Dziękuję za rozmowę. Do widzenia.
• Do widzenia.