Odmowa wydania ENA z powodu naruszenia zasady proporcjonalności. Jakie czynniki sąd bierze pod uwagę podejmując decyzję o wydaniu lub odmowie wydania ENA?
Fikcja doręczenia
Zupełnie niedawno pisałem o problemie odmowy wydania europejskiego nakazu aresztowania z powodu zastosowania przez polski sąd tzw. fikcji doręczenia. Więcej możesz przeczytać tutaj.
Kiedy sąd wydaje ENA
Sąd Okręgowy który jest właściwy do wydania europejskiego nakazu aresztowania, zgodnie z brzmieniem art. 607a kodeksu postępowania karnego, na wniosek prokuratora, a w postępowaniu sądowym z urzędu lub na wniosek innego sądu, może wydać europejski nakaz aresztowania.
Skoro „może” to znaczy, że nie musi. Inaczej mówiąc wydanie ENA nie jest obligatoryjne.
Dosłowne brzmienie tego przepisu jest następujące:
W razie podejrzenia, że osoba ścigana za przestępstwo podlegające jurysdykcji polskich sądów karnych może przebywać na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, właściwy miejscowo sąd okręgowy, na wniosek prokuratora, a w postępowaniu sądowym i wykonawczym – z urzędu lub na wniosek właściwego sądu rejonowego, może wydać europejski nakaz aresztowania, zwany w niniejszym rozdziale „nakazem”.
Kiedy zatem sąd odmawia wydania ENA.
Zgodnie z rozwiązaniem przyjętym w kodeksie postępowania karnego wydanie europejskiego nakazu aresztowania jest wręcz niedopuszczalne jeżeli nie wymaga tego „interes wymiaru sprawiedliwości”.
Wynika to z art. 607b którego treść jest następująca:
Wydanie nakazu jest niedopuszczalne, jeśli nie wymaga tego interes wymiaru sprawiedliwości.
Co to jest „interes wymiaru sprawiedliwości”
Odzwierciedleniem interesu wymiaru sprawiedliwości jest zasada proporcjonalności.
Zasada proporcjonalności polega na tym, że przed podjęciem decyzji o wydaniu ENA sąd powinien ocenić:
- wagę przestępstwa
- możliwości zatrzymania poszukiwanego
- prawdopodobny wymiar kary
- uwzględnić interes ofiar przestępstwa
- możliwość zagwarantowania skutecznej ochrony społeczeństwu
- realną perspektywę możliwości wykonania kary
- realną perspektywę wykonania ENA przez sąd zagraniczny.
Taka ocena nie polega na zastosowaniu jakiegoś jednolitego wzoru matematycznego, tylko na wyrobieniu u sędziego przekonania, że wydanie lub odmowa wydania ENA będzie posunięciem słusznym z punktu widzenia Państwa i społeczeństwa polskiego.
Dlatego dopiero uwzględniając wyżej wymienione czynniki sąd winien podjąć decyzję o wydaniu lub odmowie wydania ENA.
Obecność obrońcy na takim posiedzeniu może się znacząco przyczynić do przekonania sądu, iż wydanie europejskiego nakazu aresztowania – w konkretnym przypadku- będzie sprzeczne z interesem wymiaru sprawiedliwości ze względu na naruszenie zasady proporcjonalności.
Sąd musi brać pod uwagę również, i to czy europejski nakaz aresztowania, nawet jeżeli zostanie wydany przez sąd polski, zostanie wykonany przez sąd zagraniczny.
Czy sąd zagraniczny wykona ENA
W europejskim obrocie prawnym ENA funkcjonuje już od wielu lat.
Z ukształtowanej praktyki wynika, że najczęstszą przyczyną odmowy przez sąd zagraniczny wykonania europejskich nakazów aresztowania wydanych w Polsce jest to, że wyroki wydawane są in absentia, czyli pod nieobecność oskarżonego. Dotyczy to sytuacji gdy oskarżony nie wiedział o rozprawie albowiem został zawiadomiony z zastosowaniem tzw. fikcji doręczenia.
Prawo unijne nie akceptuje takiego rozwiązania, bowiem wymaga by oskarżony był o rozprawie zawiadomiony osobiście lub też w sposób pozwalający jednoznacznie stwierdzić, że oskarżony wiedział o terminie i miejscu prowadzenia rozprawy.
Zgodnie z wyrokiem TSUE (w sprawie C-108/16 PPU Drzewiecki, EU:C:2016:346):
doręczenie powinno nastąpić osobiście do rąk oskarżonego, a jeśli korespondencję podejmuje dorosły domownik, to organ wydający ENA powinien dowieść że oskarżony rzeczywiście otrzymał informację o terminie i miejscu rozprawy.
Polskie sądy odmawiają wydania ENA
Niektóre sądy w Polsce powoli zaczynają nabierać przekonania, że lepiej odmówić wydania europejskiego nakazu aresztowania niż wydać taki, który nie zostanie zrealizowany z powodu zastosowanej fikcji doręczenia.
Jako przykład można tu wskazać postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 3 lipca 2025r w sprawie o sygnaturze akt III Kop 95/25 lub też postanowienie Sądu Okręgowego w Bielsku Białej z dnia IX K 173/23
Do czego potrzebny jest adwokat
Na posiedzeniu zwołanym w celu wydania europejskiego nakazu aresztowania, adwokat winien wykazać sądowi, że wydanie ENA będzie sprzeczne z interesem wymiaru sprawiedliwości.
Jeżeli wydania ENA nie uda się zablokować w Polsce, a wyrok został wydany z zastosowaniem fikcji doręczenia, to adwokat powinien zamówić akta główne i zrobić zdjęcia kopert w których wysyłano do oskarżonego niedoręczone wezwania na rozprawę. Powinien również sfotografować protokołu samej rozprawy z którego będzie wynikało, że zastosowano tzw. fikcję doręczenia.
Taki zestaw dokumentów przedstawiony przed sądem zagranicznym realnie zwiększa szanse na to by sąd ten odmówił wykonania ENA wydanego w Polsce.
Damian Tomanek
adwokat
Zdjęcie: Vanessa Garcia
***
Może zainteresować Cię również:
- Lista poszukiwanych europejskim nakazem aresztowania, czyli jak sprawdzić, czy na niej jesteś
- Wolność za pieniądze.
***
Co zrobią Ziobro i Romanowski
Jesteśmy już prawie 3 tygodnie po wyborach parlamentarnych na Węgrzech, które przyniosły fundamentalne zmiany. Definitywnie z władzą żegna się Viktor Orban, a w kraju powstaje nowa jakość polityczna na czele, której staje Peter Magyar.
Zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami pożegnać się mają również ze swoją uprzywilejowaną pozycją osoby które pozostawały pod opieką Viktora Orbana, czyli nasi uciekinierzy w osobach Zbigniewa Ziobro i Marcina Romanowskiego [Czytaj dalej…]
{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }