Osoba skazana wyrokiem wydanym przez tzw. neo-sędziego ma możliwość wystąpienia o odszkodowanie, które może być zasądzone od Państwa polskiego przez Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasbugu (ETPC).
Kto to jest „neo-sędzia”?
„Neo-sędzią” jest osoba powołana do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa (KRS) ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.
Tryb powołania KRS został przez większą część polskiej doktryny oraz trybunały europejskie uznany za wadliwy, a co za tym idzie, decyzje KRS również są uznawane za wadliwe.
Więcej możesz przeczytać w poście pod tytułem Neo-sędzia i ENA.
Komu przysługuje odszkodwanie?
Unijne organy wymiaru sprawiedliwości są zgodne co do tego, że składy sędziowskie, w których zasiadają neo-sędziowie są dotknięte wadą prawną, w konsekwencji czego wyroki wydane przez takie składy również są dotknięte wadą.
Zatem osobie, która została skazana wadliwym wyrokiem, przysługuje odszkodowanie.
Na razie odszkodowania są wypłacane głównie za wyroki wydane przez neo-sędziów z Sądu Najwyższego. Jednakże w sprawie „Sarata przeciwko Polsce” (nr 2415/21) z 19 stycznia 2025 roku, ETPC uznał, że wszystkie wyroki wydane przez tzw. „neo-sędziów” mogą być podważane.
Jest to jasna wskazówka, że można dochodzić odszkodowania za wyroki wydane przez neo-sędziów również na niższych poziomach.
Sprawa Wałęsa przeciwko Polsce
Za pilotażową sprawę o odszkodowanie w związku z niewłaściwie obsadzonym składem sędziowskim uznaje się sprawę, którą wytoczył Lech Wałęsa Polsce przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka.
Europejski Trybunał Praw Człowieka wydał wyrok w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce, która dotyczyła mechanizmu skargi nadzwyczajnej oraz wadliwych powołań do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego (IKNiSP).
Trybunał stwierdził, że sędziowie IKNiSP zostali powołani z naruszeniem prawa, a więc rozpatrywanie przez nich spraw prowadzi do naruszenia prawa do sądu ustanowionego ustawą i gwarantowanego w art. 6 ust. 1 europejskiej konwencji praw człowieka.
Kiedy można się domagać odszkodowania za skazanie przez neo-sędziego?
Zgodnie z przepisami obowiązującymi przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka skargę można wnieść po wyczerpaniu całej krajowej procedury odwoławczej, jednak nie później niż w ciągu 4 miesięcy od dnia, w którym zapadła ostateczna decyzja polskiego organu sądowego. Czasu zatem jest niewiele.
Jak wnieść skargę do ETPCZ?
Skargę wnosi się na odpowiednim formularzu.
Językami urzędowymi Trybunału, są angielski i francuski, co oznacza, że mogą być używane na każdym etapie postępowania.
Skargę można wnieść w języku urzędowym państwa członkowskiego, np. po polsku.
W tym przypadku cała korespondencja do skarżącego z Trybunału (przed zawiadomieniem strony o skardze) odbywa się w tym języku, ale późniejsze pisma i rozprawy mogą być prowadzone po angielsku lub francusku, chyba że Przewodniczący Izby zezwoli inaczej.
Jakiej kwoty odszkodowania można się domagać?
Jak wynika z dotychczasowej praktyki, zasądzane są odszkodowania w granicach od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy Euro.
Wysokość może zależeć od wielu czynników np. długości procesu, poniesionych kosztów itd.
Co należy dołączyć do skargi?
Do skargi należy dołączyć kopię wszystkich dokumentów istotnych dla sprawy. Są to przede wszystkim wyroki oraz dokumenty wykazujące, że osoba orzekająca w sprawie miała status tzw. neo-sędziego.
Skutki braków formalnych skargi
W wypadku stwierdzenia braków formalnych Trybunał może podjąć decyzję o jej niedopuszczalności. Taka decyzja jest ostateczna. Nie ma od niej odwołania. Nie ma również procedury przewidującej możliwość wznowienia postępowania. Skarga odrzucona nie zostanie rozpoznana w sposób merytoryczny.
Jest zatem dużo do stracenia.
Dlatego warto się zastanowić czy nie lepiej zlecić prowadzenie takiej sprawy adwokatowi, który sporządzi skargę w sposób profesjonalny.
Kiedy ten bałagan się skończy
Rokowania niestety są pesymistyczne. Jedna strona sceny politycznej zafundowała Polsce neo-sędziów. Druga strona kwestionuje ich uprawnienia.
Obecny Minister Sprawiedliwości zgłosił projekt ustawy porządkującej kwestie związane z neo-sędziami, zaś z Pałacu Prezydenckiego słychać głosy, że ustawa podpisana nie będzie.
Żeby nie było nudno, to prawa strona sceny politycznej odgraża się, że po wyborach, które odbędą za 2 lata, nie zmieni nic z tego co dotyczy neo-sędziów, natomiast będzie podważać status sędziów, którzy jawnie kwestionują obecnie status neo-sędziów.
No i kto powiedział, że Polska nie jest wesołym krajem?
Damian Tomanek
adwokat
Zdjęcie: Pixabay
***
Ile lat działa europejski nakaz aresztowania
Europejski nakaz aresztowania (ENA) to decyzja sądu, wydana w formie postanowienia, na mocy której osoba poszukiwana, a przebywająca na terenie Unii Europejskiej, winna być zatrzymana i przekazana do państwa, którego sąd wydał ENA.
Europejski nakaz aresztowania jest skuteczny również w państwach, które do UE nie należą, ale podpisały stosowne umowy.
Wszystko, co powinieneś wiedzieć o ENA możesz przeczytać tutaj [Czytaj dalej…]
{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }