Europejski nakaz aresztowania w mediach

Damian Tomanek        11 stycznia 2017        Komentarze (0)

Problemy związane z europejskim nakazem aresztowania są przedmiotem zainteresowania wielu Polaków żyjących poza granicami ojczyzny. W przybliżeniu tych spraw pomagają nie tylko prawnicy ale również media elektroniczne.

W ostatnim czasie ukazał się artykuł autorstwa Mai Nowickiej na forum Naszego Pulsu, który jest portalem internetowym przeznaczonym dla Polonii mieszkającej w Niemczech. Treść artykułu jest uniwersalna i w równym stopniu powinna zainteresować Polaków żyjących w każdym zakątku Europy. Zapraszam zatem do lektury. Z artykułem można zapoznać się tutaj>>.

Zrzut ekranu 2017-01-11 o 21.35.03

Obrona przed europejskim nakazem aresztowania

Damian Tomanek        26 grudnia 2016        2 komentarze

 

Często  osoby wobec których wydano europejski nakaz aresztowania  pytają mnie:

W jaki sposób mam się bronić przed sądem zagranicznym, który chce mnie wysłać do Polski?

Najlepiej oczywiście udać się w takiej sytuacji do miejscowego adwokata posiadającego doświadczenie w tego typu sprawach. O specjalistów w tej dziedzinie nie jest jednak łatwo, więc czasami należy spróbować przygotować się do sprawy samodzielnie i osobiście odrobić zadanie w domu. O pierwszym sposobie  obrony przed sądem zagranicznym pisałem tutaj.

Kontynuując ten temat, zwrócić uwagę należy na treść artykułu 607 b polskiego kodeksu postępowania karnego, który ustanawia tzw. regułę proporcjonalności i mówi, że:

Wydanie nakazu jest niedopuszczalne, jeśli nie wymaga tego interes wymiaru sprawiedliwości. Ponadto wydanie nakazu jest niedopuszczalne:

  1. w związku z prowadzonym przeciwko osobie ściganej postępowaniem karnym o przestępstwo zagrożone karą pozbawienia wolności do roku;
  2. w celu wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej w wymiarze do 4 miesięcy albo innego środka polegającego na pozbawieniu wolności na czas nieprzekraczający 4 miesięcy.

Podobny zapis znajduje się w artykule 2 ust. 1 Decyzji Ramowej Rady Europy w sprawie ENA, który brzmi w sposób następujący:

Europejski nakaz aresztowania może zostać wydany w przypadku czynów, które w świetle prawa obowiązującego w wydającym nakaz Państwie Członkowskim zagrożone są karą pozbawienia wolności lub środkiem zabezpieczającym o maksymalnym wymiarze co najmniej 12 miesięcy, albo w przypadku, gdy zapadł wyrok lub wydano środek zabezpieczający o wymiarze co najmniej czterech miesięcy.

Żaden normalny człowiek oczywiście nie wie co to jest „interes wymiaru sprawiedliwości” Kilku mędrców próbuje to zdefiniować prowadząc między sobą zażarte dysputy. Zostawmy jednak ten problem na inną okazję.  Aby z wyżej zacytowanych  przepisów  zrobić użytek przed sądem, przytoczyć również należy fragment europejskiego podręcznika: Jak wystawiać europejski nakaz aresztowania [Rada Unii Europejskiej, Bruksela, 17 grudnia 2010 r., 17195/1/10, COPEN 275/EJN 72, Eurojust 139]. Podkreślono w nim, że przed podjęciem decyzji o wydaniu nakazu właściwe organy powinny rozpatrzyć proporcjonalność takiego działania, oceniając wiele ważnych czynników. W szczególności powinny ocenić wagę przestępstwa, możliwość zatrzymania podejrzanego oraz prawdopodobny wymiar kary, jeżeli poszukiwana osoba zostanie uznana za winną popełnienia domniemanego przestępstwa.

Nie należy optować za europejskim nakazem aresztowania, gdy tymczasowe aresztowanie nie jest w danym przypadku proporcjonalnym, adekwatnym i możliwym środkiem przymusu. Przykładowo nakazu nie należy wydawać, jeżeli – mimo że zatrzymanie jest dopuszczalne – można zastosować inny środek przymusu, niepolegający na pozbawieniu wolności, taki jak stwierdzenie tożsamości i miejsca zamieszkania, albo środek polegający na natychmiastowym uwolnieniu danej osoby po pierwszej rozprawie.

Ponadto organy wydające europejski nakaz aresztowania mogą rozważać stosowność wykorzystywania środków alternatywnych wobec tego środka i zasięgać opinii na ten temat. Mając na względzie szeroko pojmowaną skuteczność postępowania karnego, można do tych alternatywnych środków zaliczyć: stosowanie – w miarę możliwości – lżejszych środków przymusu w ramach wzajemnej pomocy prawnej, wykorzystanie wideokonferencji w postępowaniu z podejrzanymi, stosowanie wezwań, wykorzystanie Systemu Informacyjnego Schengen do ustalania miejsca pobytu podejrzanego, stosowanie decyzji ramowej w sprawie wzajemnego uznawania kar o charakterze finansowym. Oceny powinien dokonać organ wydający (zob. Jak wystawiać…, s. 14-15; co do możliwości wykorzystania wideokonferencji w celu przesłuchania podejrzanego) (Dariusz Świecki, Komentarz do KPK Tom II wyd. II)

Co z tego wszystkiego może pomóc przed sądem ?

Zdarza się niejednokrotnie, że sąd zagraniczny bierze pod uwagę fakt, iż wydanie europejskiego nakazu aresztowania nastąpiło w sprawie błahej, w której już na pierwszy rzut oka widać, że nie zostanie orzeczona bezwzględna kara pozbawienia wolności. Przykładów takich spraw można podawać bardzo wiele. Np. kradzież mienia niewielkiej wartości, oszustwo polegające na niezapłaceniu faktur na nieduże kwoty, niespłacony debet z karty bankomatowej itp. Dotyczy to zwłaszcza osób wcześniej niekaranych, które w międzyczasie już zdążyły naprawić szkodę. Sądy zagraniczne mają doświadczenie, własny rozum i są w stanie przewidzieć, że w takich sytuacjach nie będzie bezwzględnej kary pozbawienia wolności. Wówczas można powołać się na to, iż ENA przez polski sąd  została wystawiona z naruszeniem zasady proporcjonalności.

Osoby posiadające stałe miejsce zamieszkania i pracę za granicą mogą również argumentować, że przebywają tam legalnie, a władze polskie korzystając z Systemu Informacyjnego Schengen mogły ustalić ich miejsce zamieszkania za granicą i wezwać na przesłuchanie. Mimo posiadanych możliwości władze polskie nie skorzystały z nich i uznały, że osoba ścigana ENA ukrywa się przed polskim wymiarem sprawiedliwości. Żeby nie pozostawić wątpliwości, to powyższe argumenty nie będą skuteczne przed sądem polskim. Jednak w wielu sprawach przed Westminster Magistrates Curt argumenty takie przechyliły szalę zwycięstwa na stronę osoby poszukiwanej.

PODZIĘKOWANIA

Damian Tomanek        30 października 2016        Komentarze (1)

Dzisiaj chciałbym podziękować wszystkim, którzy wyrazili swoją opinię na temat naszej Kancelarii na portalu „O fachowcach„. Człowiek widzi sens swojej pracy wówczas gdy wie, że jest potrzebny. Tak wiele miłych wpisów świadczy o tym, że warto było się starać o każdą sprawę jak o własną. Zawsze chciałem aby hasłem naszej kancelarii było: „rzeczy niemożliwe robimy od zaraz, a na cuda trzeba poczekać do poniedziałku”. Może kiedyś się to uda… Póki co cieszy, że ciężka i solidna praca poparta pogłębianą codziennie wiedzą przynosi tak dobre owoce. Jeszcze raz dziękuję.

damian-tomanek-adwokat-zabrze

Jak wygrać z europejskim nakazem aresztowania

Damian Tomanek        16 października 2016        6 komentarzy

Zwykle pisałem o tym co zrobić aby sąd w Polsce odwołał europejski nakaz aresztowania. Tym razem czas aby napisać parę słów na temat tego jak bronić się przed sądem zagranicznym. Możliwości obrony jest kilka. Dzisiaj coś dla tych którzy nie byli na rozprawie na której zapadł wyrok w Polsce.

Art. 4a decyzji ramowej w sprawie  europejskiego nakazu aresztowania mówi o tym, że, zagraniczny organ sądowy wykonujący ENA może odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego z myślą o wykonaniu kary pozbawienia wolności, jeżeli dana osoba nie stawiła się osobiście na rozprawie, w wyniku której wydano orzeczenie. Od tej zasady ustanowiono szereg wyjątków które pozwalają sądowi zagranicznemu uznać ENA za skuteczny i przekazać  podsądnego do Polski. Do tych wyjątków należą sytuacje gdy  oskarżony:

  • w odpowiednim terminie  został wezwany osobiście i tym samym został poinformowana o wyznaczonym terminie i miejscu rozprawy, w wyniku której wydano to orzeczenie, albo inną drogą rzeczywiście otrzymał urzędową informację o wyznaczonym terminie i miejscu rozprawy w sposób jednoznacznie pozwalający stwierdzić, że wiedział o wyznaczonej rozprawie;
  • został poinformowany, że orzeczenie może zostać wydane, jeżeli nie stawi się na rozprawie;
  • wiedząc o wyznaczonej rozprawie, udzielił pełnomocnictwa obrońcy, który został wyznaczony przez daną osobę albo przez państwo do tego, aby go bronić na rozprawie, i obrońca ten faktycznie bronił go na rozprawie;
  • po doręczeniu orzeczenia został wyraźnie pouczony o prawie do ponownego rozpoznania sprawy lub do złożenia odwołania,;
  • wyraźnie oświadczył, że nie kwestionuje orzeczenia;
  • w ustawowym terminie nie wystąpił o ponowne rozpoznanie sprawy ani nie złożył odwołania.

Polska procedura karna pozwala obecnie w określonych przypadkach na przeprowadzenie postępowania karnego pod nieobecność oskarżonego. Jeżeli oskarżony nie odbierze wezwania i poczta zwróci go do sądu  z adnotacją, iż zostało dwa razy awizowane, wówczas sąd uzna, że oskarżony jest prawidłowo wezwany i może przeprowadzić postępowanie wydając następnie wyrok. Za skutecznie doręczone zostanie również uznane wezwanie przekazane innemu dorosłemu domownikowi. Otóż tego rodzaju przypadki mogą być podstawą podważenia skuteczności ENA. W wyroku z dnia 24.05.2016r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej ( C-108/16 PPU) stwierdził, że prawo oskarżonego do stawienia się osobiście na rozprawie, choć stanowi istotny element prawa do rzetelnego procesu, nie ma charakteru bezwzględnego. W szczególności nie doznaje ono naruszenia , jeśli oskarżony został powiadomiony o wyznaczonym terminie i miejscu rozprawy lub jeśli bronił go obrońca, któremu udzielił pełnomocnictwa. Prawo to wymaga zatem aby osoba wezwana do stawienia została poinformowana w sposób umożliwiający jej zorganizowanie swojej obrony w sposób skuteczny. Zdaniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej cel ten jest zrealizowany w sposób pełny gdy doręczenie jest dokonane bezpośrednio do zainteresowanego. Okoliczność, że wezwanie zostało doręczone osobie trzeciej, która podjęła się oddać wezwanie zainteresowanemu nie wystarcza sama w sobie do spełnienia tych wymogów. Taki sposób wezwania nie pozwala na jednoznaczne ustalenie ani faktu, że zainteresowany rzeczywiście otrzymał informację dotyczącą terminu i miejsca rozprawy, ani dokładnego momentu otrzymania tej informacji.

Na podstawie w/w orzeczenia sąd w Holandii odmówił wydania obywatela polskiego ściganego europejskim nakazem aresztowania.

Aby powołać się przed zagranicznym sądem na art. 4a umowy ramowej trzeba mieć wiedzę na temat tego w jaki sposób nastąpiło zawiadomienie o rozprawie na której zapadł wyrok. Jeżeli jesteś poszukiwany ENA to oczywiście nie wpadniesz do sądu w wolnej chwili aby przejrzeć akta. W zasadzie jedyną osobą która może to zrobić za Ciebie jest polski adwokat. W takich przypadkach moi klienci otrzymują fotokopię protokołu rozprawy oraz fotokopię kopert lub potwierdzeń odbioru przesyłki. Czasami zdarza się, że informacja umieszczona na formularzu ENA, odnośnie sposobu zawiadomienia o rozprawie, różni się od tego co jest w aktach. Okazanie sądowi zagranicznemu fotokopii polskich akt może przynieść skutek w postaci odmowy uwzględnienia ENA.

Poszukiwani europejskim nakazem aresztowania

Damian Tomanek        01 października 2016        6 komentarzy

Jak bumerang w rozmowach telefonicznych z klientami powraca pytanie : „Czy ja mogę być poszukiwany europejskim nakazem aresztowania ? ”   W maju 2015r. poruszałem już ten temat, o czym można przeczytać o nim tutaj. Częstotliwość z jaką powraca powyższe pytanie wskazuje na to, że nie wszystko zostało w sposób wyczerpujący wyjaśnione. A zatem kto może być poszukiwany europejskim nakazem aresztowania ?

Po pierwsze poszukiwane mogą  być osoby wobec których zapadł prawomocny wyrok skazujący na bezwzględną karę pozbawienia wolności której wymiar przekracza 4 miesiące. Po wtóre osoby wobec których zapadł wyrok z warunkowym zawieszeniem wykonania kary pozbawienia wolności przewyższającej 4 miesiące, a następnie sąd wydał postanowienie o zarządzeniu wykonania kary. Inaczej mówiąc dotyczy to osób którym  wyrok  został „odwieszony”. Często się zdarza, że osoby te nie wiedzą o tym, że „zawiasy zostały zdjęte” ponieważ nie mają kontaktu z Polską. Zarządzenie wykonania kary może nastąpić z inicjatywy pokrzywdzonego, kuratora bądź z urzędu.

Poszukiwani europejskim nakazem aresztowania mogą być również Ci wobec których toczy się postępowanie przygotowawcze w prokuraturze. Tu można podzielić poszukiwanych na tych którzy wiedzą, że mogą być ścigani ENA i na tych którzy nie mają o tym pojęcia. Do tych pierwszych zaliczamy osoby które popełniły przestępstwo i uciekły za granicę z pełną świadomością tego co robią. Do drugiej grupy zaliczamy osoby które wyjechały do pracy „za chlebem” i zapomniały o tym, że do zapłaty pozostała jakaś faktura, rachunek, debet na karcie czy rata kredytu. W takich sytuacjach bank bądź inny wierzyciel nie mogąc odzyskać pieniędzy składa zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa. Osoba przebywająca za granicą nawet nie przypuszcza, że za kilkaset złotych została wprawiona w ruch machina prokuratorsko-sądowa. ( sąd rejonowy najczęściej wydaje list gończy, a sąd okręgowy ENA)

Moich klientów mogę podzielić natomiast na tych którzy przypuszczają, że są ścigani ENA i na tych którzy nie mogą wyjść z szoku po tym jak zatrzymała ich zagraniczna policja na podstawie ENA. Ta ostatnia grupa to z reguły osoby które nie wiedziały o tym, że im odwieszono wyrok i osoby które zapomniały w Polsce uregulować swoje długi. Tu duże pole do popisu ma skuteczny adwokat.

Kto zatem z mieszkających za granicą Polaków może być poszukiwany ENA ? Odpowiedź jest prosta: prawie każdy bo Ci co nie musieli zaciągać długów w Polsce nie mieli powodów by wyjeżdżać za granicę.